De Delta nu

De Delta>Nu

Negatieve gevolgen van de Deltawerken
Maar nu, na dertig jaar zijn ook de minder positieve gevolgen van de aanleg van de werken duidelijk zichtbaar geworden. De wateren van het deltagebied zijn van elkaar en grotendeels van de zee afgesloten en het blijkt dat de wateren daar niet goed mee om kunnen gaan. Er zijn allerlei problemen in de Deltawateren ontstaan die gevolgen hebben voor de economie en de belevingswaarde van de wateren. Het Veerse Meer bijvoorbeeld geeft stankoverlast van rottende zeesla. Giftige blauwalgenbloei heeft in diverse wateren voor een zwemverbod gezorgd en die algenbloei is de veroorzaker van stank, zodat wonen langs het Volkerak-Zoommeer niet langer zo aantrekkelijk is.

Geleidelijke overgangen verdwenen
Door het afsluiten van de wateren van de zee en van elkaar zijn dus problemen ontstaan. Een ander aspect van de afsluitingen is dat veel soorten planten en verdwenen zijn. Er is geen getij meer in de wateren, het zoute zeewater mengt zich niet meer met het zoet rivierwater. De geleidelijke overgangen tussen zout en zoet water, diep en ondiep, hoog en laag, zandig en slikkig, ruig en kalm zijn verdwenen. Juist die geleidelijke overgangen zorgden voor een rijk gevarieerde natuur en zo’n natuur is niet kunstmatig in stand te houden.

Zoiets waardevols moet beschermd worden
De Haringvliet is nu zoet, de Grevelingen zout, het Veerse Meer brak. Natuurlijk zijn er in de loop der jaren planten en dieren gekomen die horen bij de nieuwe omstandigheden van de wateren, maar de soorten die verloren zijn gegaan waren bijzonder, die zijn op niet veel plaatsen in Europa meer te vinden. Daarom wordt in Europees verband meer waarde gehecht aan de oorspronkelijke natuur van de estuaria. Men heeft in het (Europees en nationaal) beleid ervoor gekozen om wat er nog is overgebleven van die estuariene natuur te beschermen en op plaatsen waar het mogelijk is deze waarden weer te herstellen.

Is kwaliteit van de wateren alles wat er speelt in het deltagebied?
Nee, er zijn nog andere aspecten die ons dwingen goed na te denken over de toekomst van de deltawateren. Tegenwoordig heeft iedereen wel gehoord dat als gevolg van klimaatsveranderingen de zeespiegel gaat stijgen en dat er meer en zwaardere stormen zullen komen. Welke maatregelen moeten we nemen om veilig te blijven achter de dijken? De dijken almaar verhogen? Kan dat wel? Zijn er andere mogelijkheden?

Dreiging van veel rivierwater
In het deltagebied waren we gewend om bij overstromingen te denken aan zee die over land stroomt. Maar dat is niet meer de enige kant waar het water vandaan kan komen. De klimaatveranderingen hebben ook gevolgen voor de rivierafvoer, die kan soms door grote regenval extreem hoog worden. Door de aanleg van de deltawerken is de afvoer van het water van de Rijn en de Maas via het Krammer Volkerak naar de Oosterschelde en de Grevelingen niet meer mogelijk. Juist als de Oosterschelde- en de Maeslandkering dicht zijn om de zee buiten te houden, kan een grote aanvoer van rivierwater niet weg en kunnen steden in het Rijnmondgebied en de Drechtsteden in overstromingsgevaar komen (Ruimte voor de Rivier). De vraag is nu of de deltawateren (een deel van ) dit overtollige rivierwater op kunnen vangen als nodig. Wat voor voorzieningen moeten dan worden getroffen, zijn die betaalbaar, is het afdoende. Wat zijn de voor- en nadelen voor de wateren?

Tekort door te weinig rivierwater
Daartegenover staat dat de rivierafvoeren ook extreem laag kunnen zijn, waardoor een gebrek aan zoet water kan ontstaan (Droogtestudie). Welke maatregelen moeten we nemen om het deltagebied bij verminderde aanvoer toch van water te kunnen blijven voorzien? Wat samenhangt met de zoetwatervoorziening voor de land- en tuinbouw is de van het deltagebied. Door de Provincies is in samenwerking met het Rijk een studie gestart naar de mogelijkheden voor een duurzame land- en tuinbouw in een verziltende Delta (alternatieven zoetwatervoorziening).

Druk, druk, druk…
Het deltagebied is een open, dunbevolkt gebied. Een ideaal gebied dus voor mensen uit de Randstad, de Brabantse stedenring, de Vlaamse Ruit en het Ruhrgebied om ruimte, rust en natuur te komen zoeken in hun vrije tijd. Dat geeft drukte op het water en op de weg. Hoe zorgen we ervoor dat het goed gebied bereikbaar en aantrekkelijk blijft?

Ook druk, druk, druk…
Er zijn allerlei ontwikkelingen te verwachten in de drie grote havengebieden van het deltagebied: Rotterdam en de tweede Maasvlakte, Antwerpen en het Deurganck Dock en Vlissingen en de Container Terminal. De verwachting is dat het goederenvervoer over de Deltawateren blijft groeien. De wachttijden bij de sluizen zullen toenemen. Over tien jaar verwacht men ‘files’ op het Schelde-Rijnkanaal. De scheepvaart en havens zijn belangrijke peilers van de economie in het deltagebied. Bij de groei van deze functies moet rekening gehouden met de Vogel- en Habitatrichtlijn. Dat zijn Europese regels die ingesteld zijn om de unieke natuur in het gebied te beschermen. Welke maatregelen kunnen en mogen we nemen om de scheepvaart en havenontwikkeling de ruimte te geven?

Dus?…
Dus zijn er problemen in het deltagebied die opgelost moeten worden en er zijn ontwikkelingen gaande die serieuze aandacht vragen.